Pełny start, czyli objęcie tymi zmianami wszystkich płatników składek bez wyjątku zapowiadany jest na 1 stycznia 2024 r. Jednak już w 2022 roku mają zacząć obowiązywać zmiany w zasiłkach, w zasadach ustalania prawa do świadczeń, ustalania podstawy wymiaru oraz wysokości. Ich celem jest z jednej strony zdecydowane uproszczenie, a z drugiej wyeliminowanie nadużyć, dotyczących m.in. bardzo długiego okresu korzystania ze świadczeń chorobowych.

Automatyzacja obliczania należnych składek wpisuje się w całą tzw. reformę e-państwa. Z kolei elektroniczne zwolnienia lekarskie stanowią fundament wprowadzenia e-recepty i e-porad lekarskich, które w czasie pandemii COVID-19 okazały się rozwiązaniem nie do przecenienia.

Ten proces można podzielić na dwa podstawowe etapy:

1) ustalenie obowiązku podlegania oraz

2) ustalenie wysokości podstawy wymiaru składek

ZUS ma przejąć wszystkie te zadania od płatników składek. Dane potrzebne do zrealizowania tego celu pozyska z:

• już zgromadzonych zasobów w ZUS,
• instytucji zewnętrznych (np. GUS, rejestr PESEL),
• Jednolitego Pliku Kontrolnego (tu pojawi się nowy akt prawny zawierający dokładne informacje na temat tego, jakie dane w JPU będzie umieszczał płatnik składek).

Ten proces również można podzielić na dwa etapy:

1) uproszczenie przepisów w zakresie ustalania prawa i wypłaty zasiłków

2) przejęcie przez ZUS od wszystkich płatników składek obowiązku ustalania prawa i wypłaty zasiłków.

Dzięki tym obu działaniom zostaną ograniczone nadużycia dotyczące np. bardzo długich okresów zasiłkowych oraz zostaną zdjęte z płatników bardzo pracochłonne obowiązki związane z ustalaniem prawa oraz wypłatą zasiłków.

Jeżeli chodzi o uproszczenie przepisów w zakresie ustalania prawa i wypłaty zasiłków to nowe przepisy mają obowiązywać w 2022 roku. Chodzi tu m.in. o:

• zmiany w zakresie okresu zasiłkowego,
• prawo do zasiłków po krótkim okresie wyczekiwania,
• zmianę długości okresu wyczekiwania,
• wprowadzenie okresu wyczekiwania dla zasiłku macierzyńskiego i opiekuńczego,
• zmiany w okresie wypłaty zasiłku po ustaniu ubezpieczenia chorobowego,
• zmiany w stawkach procentowych zasiłków,
• zmiany w stawkach procentowych zasiłku macierzyńskiego,
• uproszczenie w liczeniu limitów wypłaty zasiłku opiekuńczego,
• zmiany dotyczące ustalania okresu, z którego będzie brane wynagrodzenie do podstawy wymiaru,
• przeliczenie podstawy wymiaru po miesiącu, a nie po 3 jak obecnie miesiącach przerwy w pobieraniu świadczeń,
• zmiana dotycząca ustalania podstawy wymiaru zasiłku: podstawa wymiaru zasiłku = podstawa wymiaru składek

Zmiany dotyczące przepisów zasiłkowych mają zacząć obowiązywać w 2022 roku. Na lata 2022–2023 przewidziane jest wdrażanie rozwiązań związanych z automatyzacją (w pierwszej kolejności ZUS przejmie te obowiązki od firm jednoosobowych, potem sukcesywnie będą włączani kolejni płatnicy składek). Przewidziany jest też 2-miesięczny okres przejściowy, kiedy będą obowiązywać stare i nowe zasady. Wdrażanie nowych kolejnych podmiotów do sytemu ma odbywać się według stanu zatrudnienia (do 20 ubezpieczonych oraz 20-50 i powyżej 50). Od 1 stycznia 2024 r. wszystkie podmioty mają być już w tym nowym systemie.