Umowa zlecenia i umowa o dzieło na urlopie wychowawczym – jakie dokumenty przekazać do ZUS
Pracownicę należy wykazać w jednym raporcie ZUS RCA oraz dwóch raportach ZUS RSA – w pierwszym z wykazujemy przerwę w opłacaniu składek pracowniczych, w drugim przerwę w opłacaniu składek z tytułu pobytu na urlopie wychowawczym.
Umowa zlecenia na urlopie wychowawczym – przerwa w ubezpieczeniach pracowniczych
Podpisanie umowy zlecenia spowoduje zmianę tytułu do ubezpieczeń oraz ich zakresu. Osoby przebywające na urlopach wychowawczych są bowiem objęte z tego tytułu ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i zdrowotnym tylko, jeśli nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie dysponują innym tytułem do ubezpieczeń. Wynika to art. 9 ust. 6 ustawy systemowej oraz art. 66 ust. 1 pkt 32 ustawy zdrowotnej.
W okresie wykonywania zlecenia pracownica będzie objęta ubezpieczeniami jako zleceniobiorca, a nie z tytułu pobytu na urlopie wychowawczym. Obowiązkowe będą dla niej ubezpieczenia emerytalno-rentowe, wypadkowe i zdrowotne. Do ubezpieczenia chorobowego będzie mogła przystąpić na zasadzie dobrowolności.
Umowa zlecenia obejmie tylko część miesiąca kalendarzowego. W związku z tym pracodawca powinien pomniejszyć proporcjonalnie podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe za ten miesiąc. Czyli pełną miesięczną podstawę pracodawca powinien podzielić przez liczbę dni kalendarzowych w danym miesiącu i przemnożyć przez liczbę dni, przez które pracownica będzie w nim objęta ubezpieczeniami z tytułu urlopu wychowawczego.
W przypadku osób podlegających ubezpieczeniom z tytułu urlopu wychowawczego podstawę składek emerytalno-rentowych stanowi kwota 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia rocznej podstawy składek na te ubezpieczenia. Podstawa ta nie może jednak być wyższa od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających urlop wychowawczy i niższa niż 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 18 ust. 5b oraz ust. 14 ustawy systemowej). ZUS wyjaśnia, że to ostatnie ograniczenie dotyczy tylko osób zatrudnionych na niepełnych etatach. W przypadku pełnoetatowców minimalna podstawa odpowiada pełnemu wynagrodzeniu minimalnemu. W 2025 r. podstawa maksymalna wynosi więc 5.203,80 zł (8.673 zł x 60%), a podstawa minimalna 3.499,50 zł (4.666 zł x 75%) lub 4.666 zł przy zatrudnieniu na pełnym etacie.
Przeliczeniami nie będzie natomiast objęta podstawa składki zdrowotnej, ponieważ składka ta jest miesięczna i niepodzielna. Stanowi ją kwota odpowiadająca wysokości specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych. W roku bieżącym jest to 620 zł.
Umowa o dzieło na urlopie wychowawczym – ubezpieczenia z tytułu urlopu
Przerwy w ubezpieczeniach z tytułu urlopu wychowawczego nie spowoduje podpisanie drugiej z umów, tj. umowy o dzieło. Tego rodzaju umowy nie są bowiem wymienione ani w ustawie systemowej, ani w ustawie zdrowotnej jako odrębny tytuł do ubezpieczeń. W trakcie wykonywania umowy o dzieło pracownica będzie więc nadal objęta ubezpieczeniami z tytułu urlopu wychowawczego.
Raporty imienne za pracownika
W związku z tym, że we wspomnianym miesiącu nastąpi przerwa w ubezpieczeniach z urlopu wychowawczego, pracodawca powinien wykazać pracownicę w trzech raportach imiennych:
1) ZUS RCA, w którym wykaże składki emerytalno-rentowe należne za okres objęty ubezpieczeniami z tytułu pobytu na urlopie wychowawczym oraz pełną składkę zdrowotną,
2) ZUS RSA, w którym wykaże przerwę w ubezpieczeniach pracowniczych z powodu pobytu na urlopie wychowawczym,
3) ZUS RSA, w którym wykaże przerwę w ubezpieczeniach z tytułu urlopu wychowawczego z uwagi na zawarcie umowy zlecenia.
Przypomnijmy, że pracodawca jedynie wykazuje należne składki, ale ich nie opłaca. Są one bowiem w całości finansowane z budżetu państwa.
Pracownica na wychowawczym wykonuje umowę zlecenia i umowę o dzieło
Pracownica przebywająca na podstawowym urlopie wychowawczym (na zdrowe dziecko) poinformowała pracodawcę, że:
- od 1 do 10 października 2025 r. będzie świadczyła pracę w innej firmie na podstawie umowy zlecenia,
- od 13 do 17 października będzie wykonywała pracę w ramach umowy o dzieło.
Umowa zlecenia spowoduje przerwanie ubezpieczeń z tytułu urlopu wychowawczego, natomiast przerwą taką nie będzie wykonywanie pracy na podstawie umowy o dzieło. Składki na ubezpieczenia emerytalno-rentowe z urlopu wychowawczego naliczane są od podstawy maksymalnej, tj. od 5.203,80 zł. Podstawa za październik wyniesie więc:
- 5.203,80 zł : 31 dni kalendarzowych w październiku x 21 dni podlegania ubezpieczeniom z tytułu pobytu na urlopie wychowawczym = 3.525,15 zł.
Pracodawca wykaże pracownicę w następujących raportach imiennych składanych za październik:
- ZUS RCA z kodem tytułu ubezpieczenia 12 11 XX, w którym wykaże składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe naliczone od podstawy wynoszącej 3.525,15 zł oraz składkę zdrowotną naliczoną od pełnej podstawy, tj. od 620 zł,
- ZUS RSA z kodem tytułu 01 10 XX, kodem świadczenia/przerwy 121 oraz okresem od 01.10.2025 do 31.10.2025,
- ZUS RSA z kodem tytułu 12 11 XX, kodem świadczenia/przerwy 350 oraz okresem od 01.10.2025 do 10.10.2025.
Art. 6 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 6, art. 11–12, art. 18 ust. 5b, ust. 9 oraz ust. 14 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.).
Art. 66 ust. 1 pkt 32, art. 79 ust. 2, art. 81 ust. 8 pkt 10 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.).
Słowa kluczowe
Kontakt
Wiedza i Praktyka Sp. z o.o.
ul. Łotewska 9a
03-918 Warszawa
Ostatnie numery
