1. Zmiana art. 13 ustawy poprzez nadanie nowego brzmienia pkt 4 tego artykułu oraz dodanie pkt 4a i 4b.

Przepisy ustawy systemowej traktują wspólników jednoosobowych spółek z o.o., spółek jawnych, partnerskich i komandytowych jako osoby prowadzące działalność gospodarczą, co nie budzi wątpliwości. Należy uporządkować to, kiedy rozpoczynają oni wykonywanie działalności gospodarczej, a w konsekwencji moment zgłoszenia do ZUS takich osób, czyli de facto moment powstania obowiązku opłacania składek.

ZUS stoi na stanowisku, że wspólnicy jednoosobowych spółek z o.o., jawnej, partnerskiej lub komandytowej podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od daty uzyskania statusu wspólnika, a przestają podlegać ubezpieczeniom, gdy tracą taki status. Z takim stanowiskiem nie zawsze zgadzają się z kolei wspólnicy spółek, którzy interpretują przepisy w ten sposób, że data zostania wspólnikiem nie zawsze się równa dacie rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej.

Zmiana art. 13 ustawy systemowej ma uporządkować tę kwestię w ten sposób, żeobowiązek ubezpieczeń społecznych w przypadku wspólników jednoosobowych spółek z o.o.powstanie od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce, a ustanie z dniem wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu zawieszenia działalności spółki. W przypadku wspólników spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej obowiązek ubezpieczeń społecznych ma istnieć od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce, z wyłączeniem okresu zawieszenia działalności spółki.

2. Wykreślenie z ustawy systemowej, z art. 14 ust. 2 punktu drugiego

Artykuł 14 ust. 2 pkt 2 stanowi, że dobrowolne ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe ustająod pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie. I dotyczy to w aktualnym stanie prawnym m.in. osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych i osób wymienionych w art. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (podlegających dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym pod warunkiem nieposiadania innego tytułu do tych ubezpieczeń).

Przepis ten w chwili obecnej jest bardzo uciążliwy dla osób, które zgłaszają się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w ZUS, ponieważ jeśli spóźnią się z opłaceniem składki chociażby jeden dzień lub opłacą składkę w zaniżonej wysokości, ich ubezpieczenie chorobowe ustaje i w konsekwencji tracą prawo do zasiłku chorobowego.

Aby odzyskać uprawnienia do wypłaty zasiłku, muszą składać wniosek o przywrócenie terminu płatności składek, który następnie ZUS musi rozpatrzyć. Jest to procedura dosyć uciążliwa.

Proponowane zmiany mają wyglądać w ten sposób, że podleganie dobrowolnym ubezpieczeniom będzie obowiązywać od dnia wskazanego na formularzu zgłoszenia do dnia wskazanego na formularzu wyrejestrowania.Przy czym objęcie lub ustanie ubezpieczenia dobrowolnego będzie mogło nastąpić nie wcześniej niż odpowiednio zgłoszenie/wyrejestrowanie zostanie złożone w ZUS. W okresie od dnia przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego do dnia złożenia wniosku o wyrejestrowanie z tych ubezpieczeń składki na to ubezpieczenie będą należne i dochodzone przymusowo. Przedsiębiorca, który zalega z opłaceniem składek, będzie mógł się ubiegać o wypłatę zasiłku po opłaceniu składek po terminie, lub, jeśli ma zadłużenie, kiedy zostanie ono spłacone.

3. W związku ze zmianą art. 41 ustawy systemowej ma zostać ograniczona możliwość składania korekt dokumentów ubezpieczeniowych

Zmiana przepisów w tym zakresie spowodujeograniczenie do 5 lat, licząc od dnia wymagalności składki, możliwości składania korekt dokumentów (deklaracji rozliczeniowej i imiennego raportu miesięcznego) przez płatnika składek.

Po upływie 5 lat od dnia, w którym składki rozliczone w deklaracji i raporcie stały się wymagalne, korekty dokumentów rozliczeniowych będą mogły być sporządzane wyłącznie z urzędu przez ZUS jedynie na koncie ubezpieczonego. Powstała z tego tytułu nadpłata na koncie ubezpieczonego nie będzie podlegała zwrotowi, ale będzie zaliczana na przychody FUS.

Powyższa zmiana jest konsekwencją korygowania przez płatników składek dokumentów rozliczeniowych kilka lat wstecz, w celu np. likwidacji zadłużenia. Po korektach na koncie płatnika w ZUS często powstawała „sztuczna” nadpłata, którą płatnik składek mógł odzyskać.

4. Zmienione mają zostać niektóre przepisy ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Poprzez zmianę art. 2 pkt 10 ustawy systemowej ma zostać uporządkowana kwestia kodów PKD przeważającej działalności gospodarczej. W obecnym stanie prawnym może się zdarzyć sytuacja, że osoba prowadząca działalność posiada dwa kody przeważającej działalności gospodarczej. Stwarza to później problemy przy ustalaniu stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe. Po zmianie powołanej ustawy kwestia ta ma zostać rozwiązana.

Poprzez nowe brzmienie art. 3 ust 2 ustawy wypadkowej ma zostać wprowadzony przepis jednoznacznie wskazujący, jakie zdarzenia na potrzeby ustalania stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe są uznawane za wypadek przy pracy, a zatem jakie wypadki pracodawca powinien ujmować w informacji ZUS IWA. W aktualnym stanie prawnym poprzez zapis art. 3 ust. 2 powstają wątpliwości, jakie wypadki ujmować w informacji ZUS IWA.

Zmieniony ma zostać również art. 27 przez dodanie ust. 2. Zostanie wprowadzony przepis, który będzie stwierdzał brak możliwości sukcesji wysokości stopy procentowej składki w przypadkach przekształceń, łączenia się lub podziału płatników.

W związku z nieaktualnym brzmieniem art. 33 ust. 2 ustawy wypadkowej projekt zakłada sposób ustalenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe przez płatnika w okresie „przejściowym”, tj. do czasu uzyskania z urzędu statystycznego zaświadczenia o wpisie do rejestru REGON zawierającego informację o rodzaju działalności według PKD.

Zmiany mają dotyczyć również ujednolicenia zasad postępowania przy prawie do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego i chorobowego, poprzez zmianę art. 8 ust. 3 ustawy wypadkowej.Zgodnie z aktualnym brzmieniem ww. artykułu zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, za które ubezpieczony na podstawie odrębnych przepisów zachowuje prawo do wynagrodzenia, uposażenia, stypendium lub innego świadczenia przysługującego za czas niezdolności do pracy.

Problem dotyczy zwrotu „odrębne przepisy”, ponieważ przyjęte zostało, że chodzi o akty prawodawcze powszechnie obowiązujące. Artykuł 12 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa stanowi, że zasiłek chorobowy nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy, w których ubezpieczony na podstawie przepisów o wynagradzaniu zachowuje prawo do wynagrodzenia. W tym przypadku przez „przepisy o wynagradzaniu” należy rozumieć przepisy Kodeksu pracy i przepisy szczególne odnoszące się do określonych kategorii pracowników, a także np. zapisy umów o pracę.

Dlatego projekt ustawy zakłada zmianę art. 8 ust. 3 ustawy wypadkowej. Ujednolici to zapisy w obu ustawach, ponieważ powinny być stosowane jednolite zasady postępowania.

5. Zmiany dotyczą również prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego poprzez zmianę niektórych przepisów ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Według projektu zmienią się zasady zliczania okresów niezdolności do pracy do jednego okresu zasiłkowego. Ma to zostać uregulowane w ten sposób, że do jednego okresu zasiłkowego mają być zliczane zarówno okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy, jak również okresy niezdolności do pracy, które zaistniały przed lub po przerwie, jeżeli przerwa ta jest nie dłuższa niż 60 dni i jeżeli niezdolność ta nie występuje w okresie ciąży.

Skróceniu ma ulec okres pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia.Dotychczas wynosił on tak jak w przypadku zasiłku w trakcie ubezpieczenia chorobowego 182 dni, a przyjęto, że nie będzie on dłuższy niż 91 dni – zostanie skrócony o połowę.

Zmianie mają ulec również zasady w zakresie ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego wszystkim ubezpieczonym, a także podstawy wymiaru świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku macierzyńskiego i zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z projektem ustawy podstawy wymiaru zasiłku nie będzie się ustalać się na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego rodzaju, jak i innego rodzaju nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż miesiąc kalendarzowy.

Ponadto za okres pobytu w szpitalu ubezpieczonym ma zawsze przysługiwać prawo do zasiłku chorobowego w wysokości 80%– dotychczas jest to 70%.

W zakresie zmian w ustawie zasiłkowej zakłada się również zapewnienie ZUS dostępu do informacji niezbędnych do ustalenia prawa i wysokości zasiłku. Na płatników i ubezpieczonych zostanie nałożony obowiązek przekazywania do ZUS niezbędnych danych do ustalenia prawa i wysokości świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Jest to zmiana korzystna w szczególności dla ubezpieczonych, którzy oczekują na wypłatę zasiłków przez ZUS, a przez opieszałość pracodawców wypłata ta się opóźniała.

6. Zmiany dotyczące PUE ZUS

Obecnie profilu PUE ZUS nie muszą zakładać pracodawcy zatrudniający do 5 osób. Stwarza to problemy z dostarczaniem zwolnień lekarskich e-ZLA przez pracowników, ponieważ muszą oni pobierać od lekarzy wydruki takich zwolnień.Projekt zakłada również obowiązek założenia PUE ZUS przez wszystkich płatników składek.

Ponadto proponowane zmiany mają na celu stworzenie rozwiązań umożliwiających szerokie wykorzystanie Portalu Usług Elektronicznych ZUS jako wygodnego, taniego, szybkiego i niezawodnego narzędzia komunikacji dwustronnej z klientami Zakładu

Pozostałe projektowane zmiany ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

Potrącanie nieopłaconych należności z tytułu składek ze świadczeń wypłacanych przez ZUS oraz potrącanie nienależnie pobranych świadczeń emerytalno-rentowych z wypłacanych przez ZUS zasiłków

Doprecyzowanie przepisów dotyczących możliwości dochodzenia nienależnie pobranych świadczeń

Zmiany w zakresie form wypłaty świadczeń długoterminowych

Zwiększenie zakresu ochrony rentowej osób, które stały się całkowicie niezdolne do pracy w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, bądź po ustaniu prawa do tych świadczeń

Inny sposób waloryzacji składek oraz kapitału początkowego dla osób, które wystąpią o emeryturę w czerwcu

Ujednolicenie przepisów w zakresie przeliczania emerytur z tzw. starego i nowego systemu

Zmiany w obszarze umarzania należności z tytułu składek, nienaliczania odsetek z tytułu składek, z przyczyn leżących po stronie ZUS i wydawania zaświadczeń o niezaleganiu spadkobiercom

Wprowadzenie możliwości umorzenia, odroczenia lub udzielenia ulg w spłacie należności cywilnoprawnych przez ZUS

Doprecyzowanie przepisów przeprowadzania kontroli płatników składek oraz inspektorów kontroli ZUS

Elektronizacja składania wniosków o wydanie zaświadczenia A1

Wyeliminowanie obiegu papierowej dokumentacji w zakresie realizacji obowiązków dotyczących ubezpieczeń społecznych cudzoziemców