Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe

Przystąpienie do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych lub chorobowego nie wymaga złożenia wniosku. Objęcie tymi ubezpieczeniami następuje od dnia wskazanego na formularzu zgłoszenia do dnia wskazanego na formularzu wyrejestrowania. Objęcie lub ustanie dobrowolnych ubezpieczeń społecznych będzie mogło nastąpić nie wcześniej niż odpowiednio zgłoszenie/wyrejestrowanie, które zostanie złożone w ZUS.

W okresie od dnia objęcia dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi albo chorobowym do dnia ich ustania płatnik składek będzie zobowiązany do rozliczania i opłacania składek za każdy miesiąc trwania tych ubezpieczeń. Spowoduje to, że w okresie od dnia przystąpienia do dobrowolnych ubezpieczeń do dnia złożenia wniosku o wyrejestrowanie z tych ubezpieczeń składki na te ubezpieczenia będą należne i dochodzone przymusowo.

Wprowadzone zmiany spowodują odejście od dorozumianego przystąpienia do ubezpieczenia dokonywanego przez opłacenie składek. Jedną z ważniejszych konsekwencji jest rezygnacja z instytucji ustawania z mocy ustawy dobrowolnych ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowych, a w szczególności chorobowego na skutek nieopłacenia składek w terminie. Możliwe więc będzie ubieganie się o świadczenia z ubezpieczenia chorobowego również w przypadku opłacenia składek po terminie lub w zaniżonej wysokości.

Zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek opiekuńczy oraz zasiłek macierzyński nie będą przysługiwały osobom zgłoszonym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, jeżeli będą posiadały zadłużenie z tytułu składek w wysokości przekraczającą 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, do czasu spłaty całości zadłużenia. Prawo do tych świadczeń przedawni się, jeżeli zadłużenie nie zostanie uregulowane w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia.

Uregulowane zostały również zasady podlegania dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w przypadku wznowienia działalności gospodarczej przez osobę, która nie podlegała dobrowolnie temu ubezpieczeniu przed zawieszeniem. W takim przypadku osoby będą podlegać ubezpieczeniu na zasadach ogólnych.

Korekty dokumentów rozliczeniowych

Płatnik składek nie będzie mógł złożyć deklaracji rozliczeniowej i imiennego raportu miesięcznego, a także ich korekt po upływie 5 lat od dnia, w których upłynął termin opłacenia składek rozliczeniowych w tej deklaracji lub raporcie. Po upływie tego terminu ZUS zewidencjonuje dane wyłącznie na kontach ubezpieczonych. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe będzie mogła być zewidencjonowana na kontach ubezpieczonych wyłącznie na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu lub prawomocnej decyzji, z wyjątkiem sytuacji gdy podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota.

W konsekwencji ZUS nie przyjmie już deklaracji rozliczeniowej i raportów złożonych po upływie 5 lat, od dnia których upłynął termin opłacenia składek rozliczeniowych w tej deklaracji lub raporcie. Na bieg 5-letniego terminu nie będzie mieć wpływu zaistnienie okoliczności zawieszających i przerywających bieg terminu przedawnienia dla należności z tytułu składek.

Nowe regulacje doprecyzowują zasady składania korekt po kontroli ZUS. Płatnik będzie miał 30 dni na złożenie korekt deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów korygujących również od dnia otrzymania aneksu do protokołu kontroli lub informacji o sposobie zastrzeżeń. Nie będzie mógł tego zrobić po upływie 5 lat od dnia, w których upłynął termin opłacenia składek rozliczeniowych w tej deklaracji lub raporcie.

Zmiany w dochodzeniu należności przez ZUS

Zmiany umożliwią dochodzenie należności z tytułu składek poprzez potrącanie ich ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez ZUS. Nie będą więc naliczane koszty, które są należne w egzekucji administracyjnej lub sądowej. Podstawą do dokonania potrąceń będzie decyzja ZUS, analogicznie jak w przypadku nienależnie pobranych świadczeń.

Konsekwencją wprowadzonych zmian jest również zmiana zapisu o biegu terminu przedawnienia.Bieg zostanie również zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez ZUS do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia.

Wprowadzenie rozwiązania nie oznacza zmniejszenia ochrony osób (świadczeniobiorców), ponieważ potrącenia ze świadczeń dokonywane będą na zasadach przewidzianych w ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Określają one rodzaje należności, które mogą podlegać potrąceniu, kolejność ich potrącania oraz w sposób szczególny zapewniają określone granice kwoty świadczenia, które nie mogą podlegać potrąceniom.