Dorabiający emeryci – mniej obowiązków wobec ZUS
Mariusz Olech 
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, emeryci i renciści powinni zawiadamiać ZUS o podjęciu dodatkowej działalności zarobkowej, a także o wysokości osiąganego z tego tytułu przychodu, zaś po upływie roku kalendarzowego – o wysokości tego przychodu uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym (m.in. tytułem wynagrodzeń z umów o pracę, wynagrodzeń z cywilnoprawnych umów zlecenia, z tytułu członkostwa w radach nadzorczych czy przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej).
Obowiązek ten – ciążący na świadczeniobiorcach, którzy nie osiągnęli jeszcze powszechnego wieku emerytalnego (wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn) – wynika z art. 127 ustawy 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jeżeli chodzi o poinformowanie ZUS o ubiegłorocznym przychodzie, świadczeniobiorcy mają na to czas do końca lutego.
Informacje, o których mowa, są potrzebne organowi rentowemu do ustalenia, czy w danym roku wypłacał świadczenia w prawidłowej wysokości (ze względu na limity zarobkowe, których przekroczenie grozi zmniejszeniem wypłacanego przez ZUS świadczenia, względnie zawieszeniem jego wypłaty).
Ponieważ rozwiązania te od lat budziły krytykę zarówno świadczeniobiorców, jak i płatników składek jako nadmiernie uciążliwe, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej postanowiło od 1 stycznia 2027 r. znowelizować przepisy w tym zakresie.
Po zmianie przepisów ZUS będzie samodzielnie ustalał wysokość przychodów takiego świadczeniobiorcy, korzystając z danych zapisanych na indywidualnych kontach ubezpieczonych. W przypadku przedsiębiorców ma to być 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek.
Informacje z ZUS: Emeryci i renciści mają czas na coroczne rozliczenia z ZUS do końca lutego
Do końca lutego osoby pobierające wcześniejszą emeryturę lub rentę, które w ubiegłym roku dorabiały do swoich świadczeń, powinny poinformować ZUS o dodatkowych przychodach, jakie osiągnęły w tym właśnie roku. Chodzi m.in. o:
- zeszłoroczne wynagrodzenia z umowy o pracę,
- umowy zlecenia czy też
- przychody z prowadzonej działalności gospodarczej.
Informacja o przychodach jest potrzebna do tego, aby ZUS mógł ustalić, czy wypłacał świadczenie w prawidłowej wysokości. Rencistów i wcześniejszych emerytów, którzy nie osiągnęli powszechnego wieku emerytalnego (60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn), obowiązują limity zarobkowe. Dlatego osoby te są zobowiązane do końca lutego danego roku poinformować ZUS o dodatkowych przychodach, które osiągnęły w poprzednim roku.
Przychody są rozliczane na podstawie zaświadczenia z zakładu pracy emeryta lub rencisty. Z kolei osoby, które prowadzą działalność gospodarczą, składają własne oświadczenie. Ich przychodem jest deklarowana podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Co ważne, rozliczeniu podlegają również przychody z pracy za granicą czy z tytułu bycia członkiem rady nadzorczej.
Aby ZUS mógł rozliczyć świadczenie w najkorzystniejszy sposób (rocznie lub miesięcznie), warto przedłożyć zaświadczenie o kwocie zarobków osiągniętych w poszczególnych miesiącach. Na podstawie tych dokumentów porównany zostanie przychód z granicznymi kwotami przychodu dla danego roku albo kwotami przychodu dla poszczególnych miesięcy. Nawet jeśli w niektórych miesiącach limit został przekroczony, a w innych nie został osiągnięty, rozliczenie w skali roku może nie powodować żadnych skutków finansowych.
Kto nie musi rozliczać przychodu
Co do zasady emeryci, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny, mogą dorabiać bez ograniczeń i nie muszą nas informować o zarobkach. Jeśli jednak osiągnęli ten wiek w trakcie danego roku, to muszą się rozliczyć się w ZUS z zarobków, które uzyskali w miesiącach przed osiągnięciem wieku emerytalnego.
Limity w dorabianiu nie dotyczą także osób pobierających rentę rodzinną, która jest wyższa – a tym samym korzystniejsza – od ustalonej emerytury z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Wysokością przychodów nie muszą się również przejmować osoby, które otrzymują emeryturę częściową, rentę inwalidy wojennego lub inwalidy wojskowego, których niezdolność do pracy jest związana ze służbą wojskową, oraz osoby, które dostają rentę rodzinną po takim inwalidzie. Ponadto informacji o zarobkach nie muszą składać uczniowie szkół ponadpodstawowych i studenci, którzy nie ukończyli 26 lat, ale pobierają rentę rodzinną i są zatrudnieni na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej.
www.zus.pl
Źródło
Projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (UDER75).
Mariusz Olech
Prawnik z doświadczeniem w administracji skarbowej, dziennikarz. Ukończył studia magisterskie na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie oraz na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Jest także absolwentem podyplomowych studiów w zakresie Master of Business Administration. Wykładowca akademicki. Autor licznych publikacji z dziedziny podatków, prawa pracy i szeroko rozumianego prawa gospodarczego w czołowych polskich wydawnictwach.
Słowa kluczowe
Kontakt
Wiedza i Praktyka Sp. z o.o.
ul. Łotewska 9a
03-918 Warszawa
Ostatnie numery
