Świadczenie rodzicielskie jest okresowym świadczeniem pieniężnym przysługującym z tytułu urodzenia dziecka osobie, która ze względu na brak opłacania składki na ubezpieczenie chorobowe nie ma prawa do zasiłku macierzyńskiego z ZUS. Mogą z niego korzystać np. osoby bezrobotne, studenci czy pracujący na umowy o dzieło. Wsparcie to przysługuje na podstawie przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wypłatą zajmują się ośrodki pomocy społecznej. Przysługuje ono w wysokości 1.000 zł miesięcznie.

Wnioskodawczyni zapytała ZUS, czy słusznie uważa, że w czasie pobierania świadczenia rodzicielskiego powinna być zwolniona ze składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu prowadzenia działalności. Jak bowiem przewiduje art. 9 ust. 1c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby prowadzące pozarolniczą działalność, które jednocześnie spełniają warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania tego świadczenia. Z innych tytułów mogą przystąpić do tych ubezpieczeń dobrowolnie.

ZUS rozwiał jej nadzieje. Wskazał, że wprawdzie konstrukcja i zasady przyznawania świadczenia rodzicielskiego odwzorowują podstawowe zasady obowiązujące przy urlopach i zasiłkach macierzyńskich, jednak świadczenia te dla celów ubezpieczenia emerytalnego i rentowych nie mogą być traktowane jako równoważne. W konsekwencji, osoby prowadzące działalność gospodarczą nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym tylko wtedy, gdy spełniają jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo tymi ubezpieczeniami z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego.A to świadczenia z ubezpieczenia chorobowego.

Jako argument ZUS wskazał m.in. to, że zasiłek macierzyński stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Następuje więc zbieg tytułów do ubezpieczeń – działalności i pobierania zasiłku – gdzie pierwszeństwo ustawa systemowa daje pobieraniu świadczenia. Za osobę pobierającą świadczenie rodzicielskie MOPS nie rozlicza składek na te ubezpieczenia, nie ma więc podstaw do analogicznego stosowania powyższego rozwiązania.

ZUS obalił również argumenty wnioskodawczyni dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego. Jej zdaniem nie była ona zobowiązana do opłacania składki na to ubezpieczenie. Powołała się naart. 82 ust. 9a ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którym składki nie opłaca osoba prowadząca pozarolniczą działalność, której zasiłek macierzyński nie przekracza miesięcznie kwoty świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Jednak również w tym przypadku ZUS wskazał, że przepis odnosi się do zasiłku macierzyńskiego. Tylko w kwestii wysokości tego zasiłku – który wyznacza próg przychodu pozwalający na zwolnienie ze składki zdrowotnej – odwołuje się do kwoty świadczenia rodzicielskiego.

Interpretacja indywidualna ZUS, Oddział w Lublinie, z 23 maja 2024 r. (DI/200 000/43/469/2024).