Świadczenia na rzecz współpracowników, głównie zleceniobiorców i wykonawców dzieła, menedżerów zalicza się do przychodów z działalności wykonywanej osobiście i należą do nich m.in.:

• przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia sportowe oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych (art. 13 pkt 2 ustawy o PIT);
• przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych (art. 13 pkt 7 ustawy o PIT);
• przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów z umów o zarządzanie przedsiębiorstwem (art. 13 pkt 8 ustawy o PIT);
• przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 13 pkt 9 ustawy o PIT).

Zryczałtowane koszty uzyskania wymienionych wyżej przychodów z działalności wykonywanej osobiście określa art. 22 ust. 9 pkt 4 i 5 ustawy o PIT.

Tabela 1. Zryczałtowane koszty uzyskania przychodów z działalności wykonywanej osobiście

Umowa o dzieło z prawami autorskimi

Zleceniodawca zawarł umowę o dzieło, której przedmiotem były prawa autorskie. Wynagrodzenie wynikające z umowy wyniosło 190 zł. Czy w takiej sytuacji należy potrącić podatek zryczałtowany, czy zaliczkę? W tym przypadku płatnik potrąca zaliczkę na podatek, ponieważ ryczałt potrąca się od umów zlecenia lub o dzieło, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy o PIT. Tymczasem prawa autorskie to prawa majątkowe, o których mowa w art. 18 ustawy o PIT.

Zleceniodawcy sporządzają:

• PIT-8AR(11), czyli deklarację roczną o zryczałtowanym podatku dochodowym,
• PIT-11(27), czyli informację o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy.

Formularze podatkowe w tych wersjach stosuje się do przychodów, dochodów (strat) uzyskanych (poniesionych) od
1 stycznia 2021 r.

Płatnicy mają obowiązek pobierać zryczałtowany podatek dochodowy od dokonywanych wypłat (świadczeń) lub stawianych do dyspozycji podatnika pieniędzy lub wartości pieniężnych m.in. z tytułu tj. przychodów uzyskiwanych przez nierezydentów (art. 29 ustawy o PIT).

Nierezydenci to osoby niemające miejsca zamieszkania na terytorium Polski, a tym samym objęte ograniczonym obowiązkiem podatkowym w Polsce.

Z kolei za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium RP uważa się osobę fizyczną, która:

• posiada na terytorium RP centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub
• przebywa na terytorium RP dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Osoby mające tak rozumiane miejsce zamieszkania w Polsce podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.

Tabela 2. Podatek od przychodów uzyskiwanych na terytorium RP przez nierezydentów

Przepisy dotyczące opodatkowania nierezydentów stosuje się z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska. Jednak zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy lub niepobranie (niezapłacenie) podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania dla celów podatkowych miejsca zamieszkania podatnika uzyskanym od niego certyfikatem rezydencji. Oznacza to, że jeżeli nierezydent przedłoży płatnikowi certyfikat rezydencji podatkowej swojego kraju, stosuje się postanowienia odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Płatnik nie potrąci wówczas wskazanego w tabeli podatku zryczałtowanego.

Trzeba tu wspomnieć też o innej sytuacji. Jeżeli wystąpią przychody z art. 29 ustawy o PIT, płatnik pobiera „polski” zryczałtowany podatek dochodowy bez względu na to, czy podatnik ma miejsce zamieszkania na terytorium Polski w rozumieniu art. 3 ust. 1a ustawy o PIT, jeżeli uzyska od tego podatnika certyfikat rezydencji.

Ograniczony obowiązek podatkowy oznacza, że osoby nim objęte są opodatkowane w Polsce tylko w odniesieniu do dochodów tu uzyskanych, ale z uwzględnieniem przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Osoby mające miejsce zamieszkania w Polsce są objęte nieograniczonym obowiązkiem podatkowym, tj. od całości swoich dochodów w Polsce. Problem pojawia się w przypadku nierezydenta, który np. przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni. Czyli zgodnie z przytoczoną definicją ma miejsce zamieszkania w Polsce, ale złożył płatnikowi certyfikat rezydencji swojego kraju. Czy w takiej sytuacji będzie on objęty ograniczonym, czy nieograniczonym obowiązkiem podatkowym? W tym przypadku trzeba zastosować przepis art. 41 ust. 9 ustawy o PIT. Zgodnie z nim płatnik pobiera „polski” podatek zryczałtowany zgodnie z art. 29 ustawy o PIT, jeśli uzyska od tego podatnika certyfikat rezydencji. W takiej sytuacji nie będzie miało znaczenia miejsce zamieszkania tej osoby, która będzie nadal traktowana jako nierezydent.

Z rozliczaniem nierezydentów przez płatników wiąże się obowiązek wystawienia informacji podatkowej. W rozliczeniu za 2021 rok płatnicy sporządzają ją w wersji IFT-1/IFT-1R (16),którą stosuje się do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2021 r. Płatnicy w terminie do końca lutego następnego roku są obowiązani wypełnić i przesłać wspomnianą informację podatnikowi (nierezydentowi) oraz naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla opodatkowania osób zagranicznych, tj. zasadniczo naczelnikowi Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście. Jeśli jednak płatnik potrąci „polski” podatek zryczałtowany, to właściwi miejscowo są naczelnicy urzędów skarbowych ustaleni ze względu na miejsce zamieszkania lub adres siedziby płatnika. Chodzi o naczelników urzędów skarbowych określonych w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie właściwości organów podatkowych. Natomiast w przypadku gdy nierezydent uzyskuje przychody na terenie więcej niż jednego województwa, wówczas właściwy miejscowo będzie Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście. Będzie on właściwy także wówczas, gdy nie można ustalić właściwości miejscowej (patrz: § 5 i 10 rozporządzenia w sprawie właściwości organów podatkowych).

Płatnicy i inkasenci obowiązani są przechowywać dokumenty związane z poborem lub inkasem podatków do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania płatnika lub inkasenta, który wynosi 5 lat. Wynika to z art. 32 Ordynacji podatkowej.

W razie likwidacji lub rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej podmiot dokonujący likwidacji lub rozwiązania zawiadamia na piśmie właściwy organ podatkowy, nie później niż w ostatnim dniu istnienia osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, o miejscu przechowywania dokumentów związanych z poborem lub inkasem podatku. Wynika to z art. 32 § 1a w brzmieniu obowiązującym od 5 października 2021 r. Po upływie wspomnianego 5-letniego okresu płatnicy i inkasenci powinni przekazać podatnikom dokumenty związane z poborem lub inkasem podatku. Jeśli jednak przekazanie ich podatnikowi jest niemożliwe, – dokumenty te podlegają zniszczeniu.