To, że nagród wypłacanych pracownikom z tytułu udziału w programie poleceń kandydatów do pracy nie trzeba wliczać do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia obdarowanych osób potwierdził ZUS w interpretacji z 8 sierpnia 2024 r. – decyzja nr 390 (znak: DI/100000/43/706/2024). Zapytał o to przedsiębiorca, którego klientami są przede wszystkim obcokrajowcy, a zakres usług wymaga od pracowników dobrej znajomości języka angielskiego oraz praktycznej i dogłębnej znajomości międzynarodowego prawa podatkowego i imigracyjnego. Ponieważ na rynku istnieje duża konkurencja w tej branży, zdobycie dobrych kandydatów jest trudne. Stąd też program poleceń pracowniczych. W ramach tego programu pracownicy mogą polecać potencjalnych kandydatów do pracy. Gdy firma kogoś zatrudni, pracownik, który tę osobę polecił, otrzymuje nagrodę pieniężną.

Przedsiębiorca wskazał we wniosku, że takiej nagrody nie należy uwzględniać w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia pracowników, bo nie jest ona związana bezpośrednio z wykonywaniem obowiązków pracowniczych, lecz jest formą gratyfikacji za rekomendację nowego pracownika. Nie powinna być więc traktowana jako przychód ze stosunku pracy i tym samym nie powinna być objęta obowiązkiem oskładkowania.

ZUS przyznał mu rację. Wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia pracowników jest przychód w rozumieniu przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia, z wyłączeniem wynagrodzenia za czas niezdolności pracy oraz przychodów wymienionych w § 2 rozporządzenia MPiPS z 18 grudnia 1998 r. Dla rozstrzygnięcia, czy dana korzyść stanowi podstawę wymiaru składek decydujące znaczenie ma zatem to, czy dla celów podatkowych zostanie ona zakwalifikowana jako przychód pracownika z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Skoro przedsiębiorca wskazał we wniosku, że nagroda pieniężna nie mieści się w katalogu przychodów ze stosunku pracy, to nie stanowi ona podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia pracowników.

Takie samo stanowisko ZUS zajął już m.in. w piśmie z 13 maja 2024 r. (DI/100000/43/314/2024) opublikowanym przez Centralę ZUS, a także w decyzji nr 366 z 29 lipca 2024 r. (DI/100000/43/678/2024). W obu przypadkach sytuacja była podobna do tej przedstawionej przez przedsiębiorcę. Czy to oznacza dla przedsiębiorców, że mogli być spokojni? Otóż nie.

ZUS bowiem zastrzega w decyzjach, że jednoznaczny sposób ujęcia w art. 83d ustawy systemowej zakresu przedmiotowego wniosków o wydanie interpretacji indywidualnej uniemożliwia mu wydanie interpretacji w sprawach dotyczących m.in. rozstrzygnięcia, czy dane świadczenia stanowią przychód pracownika ze stosunku pracy. W tym zakresie dla ZUS wiążące jest stanowisko przedsiębiorcy, że nagroda nie stanowi przychodu ze stosunku pracy. Jeśli więc płatnik źle zakwalifikuje przychód, interpretacja ZUS okaże się bezużyteczna. W rzeczywistości więc o tym, czy dane świadczenie jest zwolnione ze składek, decyduje jego kwalifikacja według przepisów podatkowych.

Na szczęście przedsiębiorcy zyskali potwierdzenie prawidłowości rozstrzygnięcia również pod kątem podatkowym. W interpretacji z 30 lipca 2024 r. (znak: 0112-KDIL2-1.595.2024.1.DJPIT) dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przyznał, że premia za polecenie kandydata do firmy nie jest przychodem ze stosunku pracy, tylko z tzw. innych źródeł. W tym przypadku przedsiębiorca pytał co prawda o premię, ale charakter świadczenia jest ten sam, mimo innej nazwy.

Fiskus zgodził się z przedsiębiorcą, że taka premia nie wiąże się z wykonywaniem określonej pracy, więc nie można jej uznać za element wynagrodzenia. Dodatkowo program rekomendacji skierowany był nie tylko do pracowników, ale też do osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych.

W konsekwencji przedsiębiorcy zyskali pewność, że firma nie musi potrącać od nagrody/premii za polecenie pracownika zaliczki na PIT. A ponieważ nie jest to przychód ze stosunku pracy, nie podlega on również oskładkowaniu.

Takie nagrody są przychodem z tzw. innych źródeł, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, więc to pracownik musi wykazać ten przychód w zeznaniu rocznym i dopiero wtedy zapłacić podatek. Na pracodawcy nie ciąży obowiązek pobierania zaliczki na PIT. Musi jedynie przesłać pracownikom i skarbówce informacje PIT-11.