Plan kontroli PIP – kogo i co sprawdzi inspekcja pracy w 2022 roku

Zapisz się na szkolenie online "Zmiany w obliczaniu stażu pracy, czyli cicha rewolucja w kadrach w 2026 roku"

10.02.2022

Zgodnie z założeniami PIP fundamentalne znaczenie będzie miała jakość kontroli, ich liczba zaś została dostosowana do konieczności przestrzegania przez inspektorów pracy zaostrzonego reżimu sanitarnego w kontrolowanych firmach. Planując działania kontrolno-nadzorcze na rok 2022, uwzględniono również nowe zadania wynikające ze zmian prawa, w tym projektowane uregulowanie pracy zdalnej w Kodeksie pracy.

W 2022 roku Państwowa Inspekcja Pracy planuje przeprowadzenie 52 tys. kontroli.

3 strategie kontrolne w zakresie wypadków przy pracy

Zadaniami o kluczowym znaczeniu dla PIP w latach 2022–2024 będą trzy strategie, którymi zostaną objęte zakłady charakteryzujące się występowaniem dużej liczby wypadków związanych z pracą i wielu zagrożeń zawodowych:

1) strategia kontroli i działań prewencyjnych dla sektora budowlanego,

2) strategia kontroli zagrożeń chemicznymi czynnikami środowiska pracy,

3) strategia wzmożonego nadzoru nad zakładami pracy.

Branże i działalności, którym w 2022 roku przyjrzy się PIP

W planie na 2022 rok PIP wytypowała branże szczególnie narażone na zagrożenia oraz naruszenia przepisów prawa pracy, a także bezpieczeństwa i higieny pracy. Inspektorzy skupią swoją uwagę na budownictwie, handlu, rolnictwie oraz podmiotach leczniczych.

Branża budowlana

Budownictwo będzie kontrolowane przede wszystkim pod kątem bezpieczeństwa. To w tej branży najczęściej dochodzi do wypadków o najcięższych skutkach. Działania kontrolne wraz z prewencyjnymi mają poprawić poziom bezpieczeństwa na polskich budowach.

Inspektorzy będą także przeprowadzać kontrole kompleksowe, które poza sprawami związanymi z bezpieczeństwem będą obejmowały legalność zatrudnienia oraz prawną ochronę pracy.

Co więcej, zintensyfikowanym nadzorem objęte będą budowy wielkokubatarowe, drogowo-mostowe, kolejowe, wodno-kanalizacyjne, ciepłownicze, gazowe.

Handel

W handlu będą przeprowadzone kontrole kompleksowe obejmujące zagadnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przestrzegania przepisów prawa pracy w zakresie czasu pracy, terminowości wypłaty wynagrodzeń, legalności zatrudnienia. Na bazie dotychczasowych doświadczeń inspektorzy PIP szczególną uwagę skierują na: prace transportowe, respektowanie obowiązujących norm w zakresie ręcznego przemieszczania ciężarów, magazynowanie, bezpieczeństwo eksploatacji instalacji i urządzeń technicznych, stan oraz wyposażenie obiektów i pomieszczeń pracy oraz zaplecza socjalnego.

Kontynuowane będą także kontrole przestrzegania przepisów ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni. Ich celem będzie dokonanie oceny stanu przestrzegania przepisów oraz eliminowanie przypadków powierzania pracownikom i zatrudnionym pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w placówkach handlowych w dni wskazane w ustawie.

Czynności kontrolne obejmą zarówno placówki wielkopowierzchniowe, jak i mniejsze.

Rolnictwo

Kontrolowana będzie zarówno produkcja roślinna, jak i zwierzęca – pod kątem bhp, a także legalności zatrudnienia cudzoziemców oraz obywateli polskich, terminowości wynagradzania, rzetelnego prowadzenia ewidencji czasu pracy, w tym pracy w porze nocnej oraz godzinach nadliczbowych.

Podmioty lecznicze

W zakresie prawnej ochrony pracy kontrole obejmą zagadnienia związane z przestrzeganiem przepisów dotyczących: zatrudniania z uwzględnieniem zjawiska udzielania przez lekarzy i pielęgniarki świadczeń zdrowotnych na podstawie różnych stosunków prawnych na rzecz kontrolowanych podmiotów, czasu pracy, wynagrodzeń i innych świadczeń ze stosunku pracy, urlopów wypoczynkowych, a także zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.

W zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy inspektorzy pracy sprawdzą przygotowanie pracowników do pracy (szkolenia bhp, badania profilaktyczne, ocenę ryzyka zawodowego), przestrzeganie procedur, organizację pracy. Przeanalizowane zostaną warunki pracy w narażeniu na działanie czynników szkodliwych i uciążliwych dla zdrowia, stan i prawidłowość wyposażania pracowników w środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze, a także ewidencjonowanie i przeciwdziałanie zdarzeniom wypadkowym, w tym zakłuciom.

(II)Czas pracy, wypłata wynagrodzenia i legalność zatrudnienia

W zakresie ochrony pracy najistotniejsze działania będą skoncentrowane na:

kontroli prawidłowości zatrudniania na podstawie umów cywilnoprawnych,
ograniczeniu naruszeń przepisów o czasie pracy oraz wypłacie wynagrodzeń i innych świadczeń ze stosunku pracy.

Państwowa Inspekcja Pracy będzie także weryfikować przestrzeganie przepisów dotyczących wypłacania minimalnej stawki godzinowej. Kontrolami takimi zostaną objęte w szczególności podmioty, u których w poprzednich latach stwierdzono znaczącą liczbę nieprawidłowości.

PIP będzie kontynuować realizację działań obejmujących przeciwdziałanie i zwalczanie nielegalnego zatrudnienia. Podczas prowadzonych kontroli inspektorzy pracy zweryfikują legalność powierzania i wykonywania pracy zarówno przez obywateli polskich, jak i cudzoziemców. Działania ukierunkowane będą nie tylko na ujawnianie przypadków pracy niezadeklarowanej, tj. świadczonej całkowicie „na czarno”, ale także zadeklarowanej fałszywie – np. wykonywanej faktycznie w wyższym wymiarze czasu pracy lub za wynagrodzeniem wyższym niż wskazane w umowie o pracę.

Kontynuacja pierwszych kontroli u mikro- i małych przedsiębiorców

Kontynuowany będzie również program pierwszych kontroli w mikro- i małych firmach. Będą one miały charakter instruktażowo – doradczy, motywujący do przestrzegania przepisów. Pierwszymi kontrolami będą objęte firmy działające nie dłużej niż 3 lata, u których PIP nie przeprowadzała jeszcze działań kontrolnych. Taka forma kontroli da pracodawcom kontrolowanym po raz pierwszy możliwość skorzystania z fachowej wiedzy inspektorów pracy i wesprze ich w stworzeniu praworządnych i bezpiecznych warunków wykonywania pracy.

Tarcza antykryzysowa

PIP będzie także kontrolować przestrzeganie przepisów Tarcz antykryzysowych w zakresie prawnej ochrony pracy. Działania inspekcji skupią się na kontrolowaniu zgodności z rozwiązaniami Tarcz antykryzysowych porozumień zawieranych przez pracodawców oraz sprawdzaniu terminowego przekazywania kopii tych porozumień właściwym okręgowym inspektorom pracy.

Weryfikacji będzie też podlegał ustawowy obowiązek utrzymania zatrudnienia pracowników w okresie, na który zostało przyznane dofinansowanie, oraz zakaz wypowiadania umów o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników w okresie dofinansowania przedsiębiorcy.

Co sprawdzi PIP w regionach?

Okręgowe inspektoraty pracy poza opisanymi wyżej czynnościami kontrolnymi będą też realizować kontrole w branżach charakterystycznych dla danego regionu.

Białystok	przestrzeganie przepisów dotyczących zatrudniania ratowników wodnych ocena przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach prowadzących magazynowanie, sprzedaż i przetwórstwo złomu metali
Bydgoszcz	przestrzeganie przepisów prawa pracy, w tym bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztatach samochodowych czas pracy i wynagrodzenia w kancelariach prawnych i komorniczych czas pracy kierowcy – normy pracy chronią życie
Gdańsk	ocena przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy na budowie farm wiatrowych, w tym morskich przestrzeganie przepisów dotyczących zatrudniania ratowników wodnych
Katowice	bezpieczeństwo pracy i legalność zatrudnienia osób wykonujących pracę przy eksploatacji i obsłudze wyciągów narciarskich
Kielce	przestrzeganie przepisów prawa pracy, w tym bezpieczeństwa i higieny pracy w warsztatach samochodowych
Kraków	przestrzeganie przepisów prawa pracy oraz legalności zatrudnienia w podmiotach prowadzących działalność związaną z turystyką i wypoczynkiem, ze szczególnym uwzględnieniem działalności o charakterze sezonowym przestrzeganie przepisów prawa pracy i legalności zatrudnienia w piekarniach i cukierniach ograniczenie zagrożeń zawodowych w zakładach produkcji materiałów budowlanych
Lublin	eliminowanie zagrożeń zawodowych w pralniach bezpieczeństwo pracy w lecznicach weterynaryjnych, w szczególności ze źródłami promieniowania jonizującego
Łódź	bezpieczeństwo pracy w lecznicach weterynaryjnych, w szczególności ze źródłami promieniowania jonizującego ograniczanie zagrożeń zawodowych w branży szwalniczej
Olsztyn	przestrzeganie przepisów prawa pracy, w tym bezpieczeństwa i higieny pracy oraz legalności zatrudnienia w podmiotach prowadzących działalność handlowo-usługową w regionach turystycznych przestrzeganie przepisów dotyczących zatrudniania ratowników wodnych ograniczenie zagrożeń zawodowych w zakładach produkcji laminatów poliestrowo-szklanych
Rzeszów	eliminowanie zagrożeń zawodowych w pralniach ocena przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach prowadzących magazynowanie, sprzedaż i przetwórstwo złomu metali
Szczecin	przestrzeganie przepisów prawa pracy oraz legalności zatrudnienia w podmiotach prowadzących działalność gospodarczą w regionach turystycznych, w tym kontrole w pasie nadmorskim
Warszawa	eksploatacja urządzeń poddozorowych na terenie budowy
Wrocław	przestrzeganie przepisów prawa pracy, w tym bezpieczeństwa i higieny pracy oraz legalności zatrudnienia w podmiotach prowadzących działalność gospodarczą w regionach turystycznych
Zielona Góra	ograniczenie zagrożeń zawodowych w zakładach produkujących opakowania

Źródło:

Program Działania PIP na 2022 rok

Autor

Marta Wszoła

Prawnik, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji w Szczecinie. W latach 2009-2013 zatrudniona w Publicznych Służbach Zatrudnienia jako Specjalista ds. Rozwoju Zawodowego. Aktualnie związana z administracją samorządową. Autorka licznych publikacji z zakresu prawa pracy oraz prawa turystycznego.