Winterpretacji z 10 czerwca 2024 r. (DI/200000/43/514/2024) ZUS odniósł się do pytania przedsiębiorcy, który miał wątpliwości co do właściwego sposobu obliczania wysokości składki zdrowotnej w przypadku, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.). Przepis ten mówi, że jeśli obliczona składka zdrowotna jest wyższa niż zaliczka z ust. 2b, to składkę tę należy obniżyć do kwoty zaliczki. Chodzi o tzw. hipotetyczną zaliczkę na podatek, którą nadal ustala się według zasad obowiązujących na 31 grudnia 2021 r. Ta hipotetyczna zaliczka stanowi tym samym maksymalną wysokość składki zdrowotnej.

Obniżenie składki na ubezpieczenie zdrowotne najczęściej ma miejsce w przypadku pracowników zatrudnionych na część etatu wynagradzanych według najniższych stawek albo przy wypłacie wynagrodzenia za niepełny miesiąc.

Aby sprawdzić, czy składkę zdrowotną trzeba ograniczyć do wysokości hipotetycznej zaliczki na podatek, należy kolejno:

Krok 1. ustalić wartość składki na ubezpieczenie zdrowotne:

(przychód podlegający składkom – składki społeczne finansowane przez pracownika) x 9%

Krok 2. wyliczyć zaliczkę na podatek według zasad obowiązujących 31 grudnia 2021 r., tzn. zastosować:

• skalę podatkową według stawki 17% (co do zasady, nie ma zastosowania stawka 32%),
• kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 43,76 zł,

Krok 3. porównać hipotetyczną zaliczkę z wyliczoną składką.

Jeśli składka okaże się wyższa, należy ją obniżyć do wysokości zaliczki.

Ograniczenie składki zdrowotnej do wysokości zaliczki to obowiązek płatnika. Jeśli płatnik tego nie zrobi, będzie to skutkować nadpłatą i obowiązkiem sporządzenia korekt.

Wątpliwości pracodawcy wynikały z faktu, że poza wynagrodzeniem przyznaje on pracownikom również świadczenia w postaci dopłat do PPK, a także dofinansowań kart sportowych i abonamentów medycznych. Wpłaty do PPK są wyłączone z oskładkowania na podstawie art. 26 ust. 5 ustawy z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 427 ze zm.). Natomiast dofinansowanie do kart sportowych i abonamentu medycznego wynika z obowiązującego u przedsiębiorcy regulaminu wynagradzania. Część finansowana przez firmę podlega więc zwolnieniu ze składek na podstawie § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 728). Zgodnie z tym przepisem podstawy wymiaru składek nie stanowią następujące przychody korzyści materialne wynikające z układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub przepisów o wynagradzaniu, a polegające m.in. na uprawnieniu do zakupu po cenach niższych niż detaliczne niektórych usług.

Skoro te świadczenia nie podlegają składkom na ubezpieczenia społeczne, to są zwolnione również ze składki zdrowotnej. W myśl bowiem art. 81 ust. 1 ustawy zdrowotnej podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pracowników czy zleceniobiorców jest podstawa składek emerytalno-rentowych (z uwzględnieniem wynagrodzenia chorobowego). Podstawę wymiaru składki zdrowotnej pomniejsza się przy tym o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonych.

Pytanie dotyczyło tego, czy licząc wysokość hipotetycznej zaliczki na podatek, przedsiębiorca ma uwzględniać wszystkie składniki wynagrodzenia, czy wyłącznie te, które podlegają składce zdrowotnej – tj. pomijając benefity w postaci wpłat na PPK, dofinansowań do kart sportowych i pakiet medyczny.

Przedsiębiorca wskazał, że jego zdaniem w przypadku gdy osoba zatrudniona otrzymuje składniki wynagrodzenia, z których część stanowi podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, a część nie, to do wyliczenia hipotetycznej zaliczki na podatek dochodowy należy uwzględnić jedynie tę część przychodu podatkowego, która stanowi jednocześnie podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przedsiębiorca przywołał tutaj uchwałę Sądu Najwyższego z 2 lutego 2016 r. (sygn. akt: III UZP 18/15), w której SN uznał, że w sytuacji gdy jeden z przychodów nie stanowi podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, będąc jednocześnie dochodem, od którego pobiera się zaliczkę na podatek dochodowy, składka zdrowotna podlega obniżeniu do wysokości zaliczki na podatek dochodowy jedynie w tej części, którą oblicza się od przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składki. ZUS potwierdził prawidłowość takiego stosowania przepisów.

Pytanie przedsiębiorcy dotyczyło również osób zatrudnionych na podstawie umów zlecenia. Oni również dostawali u przedsiębiorcy te same benefity, z wyłączeniem dokonywania wpłat na PPK. ZUS przyznał, że w przypadku tych osób, naliczając hipotetyczną zaliczkę na podatek, do której należy obniżyć składkę zdrowotną, również należy pomijać składniki, które nie stanowią podstawy składki zdrowotnej.