Z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem dochodów wymienionych w ustawie podatkowej oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Od 1 stycznia 2022 r. wprowadzono nowe zwolnienie dla pracujących seniorów, osób wychowujących co najmniej 4 dzieci oraz osób powracających z zagranicy. Zwolnione od podatku są m.in. przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy, z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 pkt 8 ustawy systemowej oraz z pozarolniczej działalności gospodarczej. Te wskazane źródła dotyczą zarówno pracujących seniorów, podatników wychowujących 4 dzieci, a także osób korzystających z ulgi na powrót. Limit przychodów zwolnionego od podatku wynosi 85.528 zł.

Zakład pracy jest zobowiązany jako płatnik obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tego zakładu przychody ze stosunku pracy. Jednocześnie płatnik przy poborze zaliczki na podatek uwzględnia zwolnienie podatkowe, jeżeli podatnik złoży płatnikowi sporządzone na piśmie oświadczenie, że spełnia warunki do stosowania tego zwolnienia. W oświadczeniu musi się znajdować klauzula o tym, że podatnik jest świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Płatnik stosuje zwolnienie najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymał oświadczenie, nie dłużej niż do upływu terminu wskazanego przez podatnika. Jeżeli podatnik powiadomi płatnika o zmianie stanu faktycznego wynikającego z oświadczenia, płatnik nie uwzględnia zwolnienia najpóźniej od kolejnego miesiąca, w którym otrzymał powiadomienie.

Przypominamy, że uprawnionymi do korzystania z ulgi dla seniorów są kobiety po ukończeniu 60. roku życia i mężczyźni po ukończeniu 65. roku życia, pod warunkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu uzyskania objętych zwolnieniem przychodów. Przychody (ze wskazanych powyżej źródeł) otrzymane przez podatnika po ukończeniu 60. roku życia w przypadku kobiety i 65. roku życia w przypadku mężczyzny, do wysokości wskazanego wyżej limitu, są zwolnione od podatku pod warunkiem że podatnik podlega z tytułu uzyskania tych przychodów ubezpieczeniom społecznym w rozumieniu ustawy z systemowej oraz podatnik, mimo nabycia uprawnienia, nie otrzymuje:

a) emerytury lub renty rodzinnej, o których mowa w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników,

b) emerytury lub renty rodzinnej, o których mowa w ustawie z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin,

c) emerytury lub renty rodzinnej, o których mowa w ustawie z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin,

d) emerytury lub renty rodzinnej, o których mowa w ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

e) świadczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4a, tj. z tytułu świadczeń pieniężnych otrzymywanych po zwolnieniu ze służby przez funkcjonariuszy służb mundurowych oraz żołnierzy, w związku ze zwolnieniem tych osób ze służby stałej na podstawie odrębnych ustaw, przez okres roku co miesiąc lub za okres roku jednorazowo albo co miesiąc przez okres trzech miesięcy – w wysokości 20% należności,

f) uposażenia przysługującego w stanie spoczynku lub uposażenia rodzinnego, o których mowa w ustawie z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Stosując zwolnienie podatkowe za seniora, należy pamiętać, że oświadczenie, które złożył pracownik, obowiązuje w trakcie zatrudnienia. Jeżeli umowa o pracę zostanie rozwiązana i dopiero w kolejnym miesiącu pracodawca będzie wypłacał pracownikowi wynagrodzenie, to od tej wypłaty po ustaniu zatrudnienia zwolnienie nie obowiązuje.

Organy podatkowe stoją na stanowisku, że oświadczenia pracownika, złożone dla celów stosowania przez pracodawcę zwolnień z PIT z tytułu wychowywania 4 dzieci, dla pracującego seniora czy ulgi dla powracających, obowiązują tylko w trakcie trwania zatrudnienia. Pracodawca nie uwzględnia tych wniosków, gdy wypłaca wynagrodzenie po ustaniu stosunku pracy.

Jeżeli senior będzie spełniał warunki do zwolnienia podatkowego, ale nie złoży pracodawcy wniosku o stosowanie go, to odzyska zapłacony podatek w rozliczeniu rocznym. Płatnik składek będzie więc musiał ustalić, czy senior spełniał warunki do zwolnienia podatkowego.

Jeżeli pracownik senior spełniał warunki do zwolnienia, ale nie złożył wniosku do pracodawcy o stosowanie zwolnienia, wypłacone mu przychody płatnik będzie wykazywał w PIT-11 w bloku E w wierszu 3– Należności z tytułów wymienionych w wierszu 1, otrzymane przez podatników od ukończenia wieku emerytalnego. Zapłacony podatek podatnik odzyska, składając rozliczenie roczne.

Natomiast przychody podatników, za którychpłatnik stosował zwolnienie na podstawie złożonego wniosku, będą podawane w bloku G. Informacja o przychodach zwolnionych od podatku (…)w rubryce 114 i 115 Przychody ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych, z umów zlecenia oraz z zasiłków macierzyńskich, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152–154 ustawy. Należy tam wykazać kwotę przychodu zwolnionego od podatku, do wysokości limitu zwolnienia.

Natomiast przychody przewyższające limit 85.528 zł, które, co do zasady, podlegają opodatkowaniu, należy podać w Bloku E w wierszu 1.

Płatnik będzie musiał także pamiętać, że odrębnie należy wykazać składki na ubezpieczenia społeczne finansowane ze środków ubezpieczonego:

• za okres, za który przychód był opodatkowany i
• za okres, za który przychód był zwolniony od podatku.

W bloku E w poz. 95 i 96 płatnik nie wykazuje składek społecznych, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku. Składki od przychodów zwolnionych od podatku płatnik wykazuje w poz. 97 bloku E.

Z powyższych wyjaśnień wynika, że w przypadku pracownika seniora z przykładu nr 1 pracodawca w przekazanym mu PIT-11 wykaże:

- w bloku Ew wierszu 1 przychód w wysokości: 36.000 zł za okres: styczeń – marzec 2022 roku,

- w bloku E w wierszu 3:22.472 zł(10.472 zł za listopad i 12.000 zł za grudzień) – ten przychód podlega opodatkowaniu,

• w bloku G w polu 114 i 115 poda kwotę 85.528 zł.

• w bloku G w polu 114 i 115 poda kwotę 85.528 zł.

Składki na ubezpieczenia społeczne od przychodu wykazanego w wierszu 1 płatnik wykaże w poz. 95: 4.935,60 zł (36.000 x 13,71%).

Składki na ubezpieczenia społeczne od przychodu wykazanego w wierszu 3 płatnik wykaże w poz. 95: 3.080,91 zł (22.472 zł x 13,71%)

Składki na ubezpieczenia społeczne od przychodu zwolnionego od podatku wykaże w poz. 97: 11.725,89 zł (85.528 zł x 13,71%).

Jeżeli osoby korzystające ze zwolnień podatkowych (osoby do 26 lat, seniorzy) otrzymywały zasiłki macierzyńskie, to w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2022 r. od tego przychodu płatnik naliczał podatek. Od 1 lipca te świadczenia są zwolnione od podatku w ramach limitu 85.528 zł. Ta zmiana obowiązuje z mocą od 1 stycznia. Jeżeli więc płatnik składek takie przychody wypłacał i pobierał od nich zaliczkę, to przychody te wykazuje w:

• bloku E w polu 14 – w przypadku seniorów,
• bloku E w polu 13 – w przypadku osób do 26. roku życia.

Z kolei zasiłki macierzyńskie wypłacane osobom korzystającym z ulgi na powrót oraz osobom wychowującym co najmniej 4 dzieci będą wykazywane w bloku E w polu. Dotyczy to zasiłków macierzyńskich wypłaconych za okres od 1 do 30 czerwca 2022 r. oraz tych wypłacanych po tej dacie, gdy osoba spełniająca warunki do zwolnienia nie złożyła płatnikowi oświadczenia, że spełnia warunki do zwolnienia podatkowe, a te warunki spełniała.

Zasiłki macierzyńskie wypłacane od 1 lipca, od których płatnik nie naliczał podatku ze względu na złożone przez podatnika oświadczenie o stosowaniu zwolnienia, płatnik wykazuje w bloku G. Informacja o przychodach zwolnionych od podatku. Zasiłki macierzyńskie seniora, osoby wychowującej 4 dzieci, osoby korzystającej z ulgi na powrót są podawane w poz. 114 i poz. 117, a zasiłki osoby do 26. roku życia w poz. 109 i poz. 113.