Świadczeniobiorców obowiązują dwa limity zarobków – tzw. dopuszczalna kwota przychodu i graniczna kwota przychodu. Pierwsza stanowi równowartość 25% przeciętnego wynagrodzenia w roku poprzedzającym termin waloryzacji, ogłoszonego przez prezesa GUS do celów emerytalnych. Jeśli zarobki nie przekraczają tej kwoty, ZUS wypłaca świadczenie w pełnej wysokości. Z kolei graniczna kwota przychodu to 70% wskazanego wynagrodzenia – gdy przychód przekracza ten limit, ZUS zawiesza wypłatę zasiłku/świadczenia przedemerytalnego.

Jeżeli zaś zarobki przekraczają pierwszy limit, ale nie wychodzą poza drugą granicę, ZUS wypłaca świadczenie w zmniejszonej wysokości. Co do zasady, wypłata jest niższa o kwotę przekroczenia dopuszczalnej kwoty przychodu, ale po zmniejszeniu świadczenie musi być wypłacane w gwarantowanej minimalnej wysokości.

Tabela. Limity przychodu i wypłata gwarantowana

Opisane zasady ZUS powinien stosować na bieżąco. Dodatkowo jednak do 31 maja każdego roku świadczeniobiorcy mają obowiązek udokumentować wysokość zarobków za rok rozliczeniowy, który trwa od 1 marca poprzedniego roku do końca lutego roku bieżącego. Obowiązek ten ciąży również na podmiotach, które zatrudniają takie osoby. Nie ma jednak znaczenia, czy dopełni go świadczeniobiorca, czy jego pracodawca/zleceniodawca.

Nie ma oficjalnego druku, na którym należy wydać zaświadczenie o zarobkach. Powinno ono jednak zawierać dane płatnika i osoby pobierającej zasiłek/świadczenie przedemerytalne, podpis upoważnionej osoby oraz pieczątkę firmową. Najważniejszy jest jednak wykaz zarobków osiągniętych w minionym roku rozliczeniowym. Najlepiej, aby płatnik wskazał nie tylko kwotę za cały ten okres, ale również w rozbiciu na miesiące. Jest to szczególnie ważne, gdy zarobki pracownika/zleceniobiorcy przekroczyły któryś z limitów, bo pozwala to ZUS-owi zmniejszyć czy wyłączyć wypłatę świadczenia tylko za konkretne miesiące.

Wypełniając zaświadczenie o zarobkach, płatnik powinien ponadto trzymać się następujących zasad:

• pomijać składniki, które nie podlegają oskładkowaniu, z wyjątkiem wynagrodzenia chorobowego oraz zasiłków z ubezpieczenia społecznego,
• uwzględniać przychody osiągnięte ze źródła, które, co do zasady, stanowi tytuł do opłacania składek ZUS, a nie zostały one opłacone wyłącznie z uwagi np. na zbieg tytułów do ubezpieczeń (np. umowa zlecenia w zbiegu z umową o pracę zawartą na pełny etat),
• przyporządkowywać dany składnik do miesiąca, w którym został wypłacony, niezależnie od okresu, za który przysługuje (np. nie należy wliczać przychodu należnego za luty 2024 r. wypłaconego w marcu 2024 r.),
• pomijać zarobki osiągnięte przed przyznaniem prawa do zasiłku/świadczenia lub po jego utracie.

Świadczeniobiorcy, którzy prowadzą pozarolniczą działalność, także muszą dokonać formalności wobec ZUS do 31 maja. W ich przypadku nie ma jednak znaczenia faktyczny przychód osiągnięty z biznesu. Przyjmuje się, że przychodem do celów rozliczenia zasiłku/świadczenia przedemerytalnego jest zadeklarowana przez przedsiębiorcę podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu działalności. Co do zasady, jest to 60% przeciętnego planowanego wynagrodzenia na dany rok albo 30% minimalnej płacy.

Na podstawie otrzymanego zaświadczenia/oświadczenia ZUS rozlicza przychód, tj. ustala, czy prawidłowo zrealizował jego wypłatę, czy też należność podlegała zmniejszeniu albo zawieszeniu. W efekcie ZUS może uznać, że dokonywał wypłaty w prawidłowej wysokości, ale może też ustalić, że świadczeniobiorcy przysługuje wyrównanie albo że będzie musiał dokonać jego zwrotu w całości lub części.