Większe niż dotychczas przywileje w zakresie korzystania ze świadczeń urlopowych przez rodziców adopcyjnych wprowadziły przepisy ustawy z 7 października 2022 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw. Ustawa ta również podwyższyła wynagrodzenia dla rodzin zastępczych oraz osób prowadzących rodzinne domy dziecka, wprowadziła centralny rejestr pieczy zastępczej czy rezygnację z kryterium dochodowego w wysokości 1.200 zł przy przyznawaniu pomocy osobom opuszczającym pieczę zastępczą po osiągnięciu pełnoletności.

Do końca stycznia 2023 r. uprawnienia rodzicielskie przysługiwały rodzicom adopcyjnym zasadniczo do ukończenia przez dziecko 7. roku życia, zaś w wyjątkowych sytuacjach (w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego) – 10. roku życia. Wprowadzana nowelizacja wydłuża okres, w którym będzie możliwe korzystanie z uprawnień rodzicielskich przez te osoby.

Zgodnie z dotychczasowym brzmieniem art. 182 3Kodeksu pracy, pracownik ojciec wychowujący dziecko miał prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze 2 tygodni, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 24. miesiąca życia albo do upływu 24 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10. roku życia.

Po zmianie przepisów pracownik ojciec wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2 tygodni, nie dłużej jednak niż do upływu 24 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.

Pracownik, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka od 1 lutego 2023 r. ma prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w wymiarze:

• 20 tygodni – w przypadku przyjęcia jednego dziecka,
• 31 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia dwojga dzieci,
• 33 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia trojga dzieci,
• 35 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia czworga dzieci,
• 37 tygodni – w przypadku jednoczesnego przyjęcia pięciorga i więcej dzieci

– nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.

W przypadku urlopu rodzicielskiego przysługuje on po zmianie przepisów zasadniczo na dotychczasowych zasadach. Zmieniła się jednak górna granica wieku przysposabianego dziecka, do osiągnięcia którego będzie możliwość skorzystania z tego urlopu.

Wydłużeniu do 14. roku życia uległa górna granica wieku przysposabianego dziecka, po osiągnięciu którego będzie możliwość skorzystania z urlopu rodzicielskiego, w przypadku pracowników, którzy przyjęli dziecko na wychowanie i wystąpili do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka. Osoby te mają prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze odpowiednio:

• 32 tygodni,
• 34 tygodni lub
• 29 tygodni

do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.

Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego jest udzielany po zmianie przepisów na pisemny wniosek pracownika składany w terminie 7 dni od dnia odpowiednio:

• przyjęcia dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza albo
• wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia.

Urlop jest zaś udzielany w terminie określonym we wniosku pracownika, jednak nie dłuższym niż 21 dni od dnia odpowiednio:

• przyjęcia dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza albo
• wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu.

Doprecyzowano także, że pracownik, który korzysta lub korzystał z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w związku z przyjęciem dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza, a następnie wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, będzie miał prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w związku z wystąpieniem do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka w wymiarze określonym w art. 183 § 1 1Kodeksu pracy obniżonym o wykorzystany urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego w związku z przyjęciem dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza.

Przewidziano również, że pracownik, który korzysta lub korzystał z urlopu rodzicielskiego w związku z przyjęciem dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza, a następnie wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, ma prawo do urlopu rodzicielskiego w związku z wystąpieniem do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka w wymiarze określonym w art. 183 § 4 1Kodeksu pracy obniżonym o wykorzystany urlop rodzicielski w związku z przyjęciem dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza.